×

Nic Asia
Marvel

किमको दाउ

क्षेप्यास्त्र परीक्षणभित्र लुकेको किमको स्वार्थ, अमेरिकाबाट के चाहन्छ उत्तर कोरिया ?

काठमाडाैं | माघ ११, २०७८

TVS INSIDE

उत्तर कोरियाले सन् २०२२ शुरू भएदेखि ६ पटक क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरिसकेको छ । यसक्रममा उसले हाइपरसोनिक, ब्यालिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्रहरू परीक्षण गरेको जानकारी दिएको छ । 

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

विगतमा व्यापक संख्यामा क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्ने गरेको उत्तरले बीचमा केही समय परीक्षण रोकेको थियो । सन् २०१७ पछि उत्तरले अन्तर्महादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र वा आणविक हतियारको परीक्षण गरेको छैन ।


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

विशेषगरी अमेरिकासँग वार्ताको पहलका क्रममा उत्तरले परीक्षणबाट ‘ब्रेक’ लिएको थियो । अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई उत्तर कोरियाका सर्वोच्च नेता किम जोङ उनले तीनपटक भेटेर शिखरवार्ता गरेका थिए । तर उक्त वार्ताहरू कुनै पनि निष्कर्षमा पुग्न सकेनन् । 

अमेरिकासँगको वार्ता निष्कर्षविहीन बने पनि उत्तरले परीक्षण रोकिरहेको थियो । यसबीचमा किमले उत्तर कोरियाको अर्थतन्त्र कमजोर बनेको स्वीकार गर्र्दै जनतासामु रोएर अमेरिकालाई पनि प्रतिबन्ध हटाउनका लागि संकेत दिएका थिए ।

Vianet communication
Maruti inside

तर अमेरिकाले किमलाई बेवास्ता गरेपछि गत बिहीवार उत्तर कोरियाले आणविक तथा लामो दूरी क्षेप्यास्त्रहरूको परीक्षणमा आफैंले लगाएको रोक हटाउने चेतावनी दिएको थियो । सत्तारूढ दल वर्कर्स पार्टीको हालै सम्पन्न पोलिटब्युरो बैठकले उत्तर कोरियामाथि अमेरिकाको शत्रुतापूर्ण व्यवहार तीव्र बन्दै गएको र यसलाई बेवास्ता गर्न नसकिने निष्कर्ष निकाल्दै क्षेप्यास्त्र परीक्षण जारी राख्ने निर्णय लिएको हो । 

अमेरिकाले दुई साताअघि उत्तर कोरियामाथि थप प्रतिबन्ध लगाएपछि उत्तरको सत्तारूढ दलले क्षेप्यास्त्र परीक्षणको गति बढाउने निर्णय लिएको देखिन्छ । उत्तरले लगातार क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरिरहेकाले अमेरिकाले ६ जना उत्तर कोरियाली अधिकारीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएको बताएको छ । 

त्यसो त अमेरिकाका राष्ट्रपति जो बाइडनले पदभार सम्हालेलगत्तै उत्तर कोरियालाई वार्ताको टेबलमा ल्याएर आणविक बम तथा क्षेप्यास्त्र त्याग्नका लागि फकाउन कोशिश गरेका हुन् । तर उनले यसमा आशा गरेअनुसारको सफलता पाउन सकेका छैनन् । 

सफलता नपाएपछि अमेरिकी संस्थापन पक्षले पहिलेदेखि नै अपनाउने गरेको कठोर नीति बाइडनले अवलम्बन गरेका हुन् । अमेरिका र दक्षिण कोरियाबीचको सैन्य गठबन्धनलाई केन्द्रमा राख्ने उक्त नीतिले उत्तरलाई प्रतिबन्धमार्फत नै वार्ताका लागि बाध्य बनाउने सोच राख्छ । तर प्रतिबन्धले अमेरिकी अभीष्ट पूरा नभएको र उल्टो उत्तरले थप क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरिरहेको संसारले देखेको छ ।

आफ्नो हतियार बलियो भएकैले उत्तरले अमेरिकाको ध्यान आफूप्रति आकृष्ट गर्न सकिने सोच लिएको हुन सक्ने बेलायती भूराजनीतिक विश्लेषक टम फाउडीको विश्लेषण छ ।

खासमा बाइडन प्रशासनले उत्तर कोरियाका विषयमा गम्भीरता नै नदेखाएको वर्ल्ड पोलिटिक्स रिभ्युमा भ्यान ज्याक्सनले आरोप लगाएका छन् । सन् २०२१ को अप्रिल ३० मा ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव जेन पिसाकीले उत्तर कोरियाका विषयमा महिनौंसम्म नीतिगत समीक्षा गरेको जानकारी दिएकी थिइन् । 

तर यसको विस्तृत जानकारी उनले सञ्चारकर्मीहरूलाई उपलब्ध नगराएर प्रशासन यसमा गम्भीर नरहेको संकेत दिइन् । समीक्षामा उपयोगी नीति केही नभएकाले बाइडन प्रशासन त्यसको विस्तृत विवरण दिन हिचकिचाएको ज्याक्सनको निष्कर्ष छ ।

हुन त अमेरिकाको संस्थापन पक्षले उत्तर कोरियालाई गम्भीरतापूर्वक लिन नहुने धारणा राख्ने गरेको छ । उत्तरले विगतमा पनि प्रतिबन्ध फुकुवाका लागि बार्गेनिङ गर्ने गरेको अनि आणविक हतियार जस्ता केन्द्रीय रणनीतिक विषयहरूमा सम्झौता गर्न ऊ इच्छुक नरहेकोे धारणा अमेरिकीहरूमाझ प्रबल छ । त्यसैले उत्तरलाई वार्ताको टेबलमा ल्याउन अमेरिका गम्भीर देखिँदैन । 

अमेरिकालाई आफूप्रति गम्भीर बनाउनका लागि नै किमले क्षेप्यास्त्र परीक्षणमा जोड दिएको देखिन्छ । अमेरिकाका परराष्ट्रमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केनले जनवरी १३ मा एमएसएनबीसीलाई दिएको अन्तर्वार्तामा उत्तर कोरियाले ध्यानाकर्षण गर्नका लागि क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरिरहेको बताए । अमेरिकाले निःशर्त वार्ताका लागि गरेको प्रस्तावको जवाफ उत्तरले क्षेप्यास्त्र परीक्षणमार्फत फर्काएको उनको धारणा छ । 

अमेरिकाले उत्तर कोरियालाई पूर्ण निःशस्त्रीकरण गरिनुपर्ने बताउँदै आएको छ । तर आणविक क्षेप्यास्त्रको बलमा शासन टिकाइरहेका किमले जतिसुकै प्रतिबन्धको सामना गर्नुपरे पनि कुनै हालतमा हतियार त्याग्ने छैनन् । अमेरिका र उत्तर कोरियाको वार्ता हुन नसक्नुमा यही अडान भाँजो बनेको छ ।

ओरिएन्टल इकोनोमिस्ट नामक वेबसाइटमा डेनियल स्नाइडरले उत्तरको क्षेप्यास्त्र परीक्षणका विषयमा एउटा रिपोर्ट तयार पारेका छन् । त्यसमा उनले अमेरिकाको परराष्ट्र मन्त्रालयका पूर्व उपसचिव इभान्स रिभियरको भनाइ उद्धृत गरेका छन् । रिभियरका अनुसार, उत्तरले आफ्ना क्षेप्यास्त्रहरू दिनप्रतिदिन झन् झन् अत्याधुनिक र खतरनाक बन्दै गएको सन्देश दिएर अमेरिकालाई प्रतिबन्ध फुकुवाका लागि तर्साउन खोजेको हो । 

उत्तरका क्षेप्यास्त्रले अमेरिकाका सैन्य साझेदारहरू जापान र दक्षिण कोरियाका क्षेप्यास्त्रप्रतिरोधी प्रणालीलाई समेत बेकामे बनाउन सक्ने क्षमता हासिल गरिसकेको कतिपय विश्लेषकको भनाइ छ । त्यही क्षमताका आधारमा उत्तरले आफूमाथिको प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउनका लागि दबाब दिन खोजेको हुनुपर्छ । तर त्यसले खासै काम गरेको देखिँदैन किनकि माथि उल्लेख भएअनुसार अमेरिकाले उत्तरमाथि ताजा प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ । 

क्षेप्यास्त्र परीक्षणमार्फत जापान, दक्षिण कोरिया र अमेरिकालाई सन्देश दिनुका अलावा उत्तरले आफ्नै जनतालाई पनि राजनीतिक सन्देश दिन खोजेको ३८ नर्थ नामक वेबसाइटमा भ्यान डिएपन लेख्छन् । दक्षिण कोरियाको भन्दा आफूहरूको क्षेप्यास्त्र अत्याधुनिक र सशक्त रहेको अनि क्षेप्यास्त्र परीक्षणमार्फत देशको शक्ति थप बढेको सन्देश दिएर किमले आफ्नो शासनको औचित्य उत्तर कोरियालीहरूमाझ साबित गर्ने कोशिश गरेका हुन् ।

उत्तर कोरियाले हाइपरसोनिक क्षेप्यास्त्रको परीक्षण गरेको दाबी गरेकाले उसलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने देखिन्छ । हाइपरसोनिक क्षेप्यास्त्रले शत्रु मुलुकको क्षेप्यास्त्रनिरोधी प्रणालीलाई सजिलैसँग छल्न सक्छ किनकि यो रेडारमै आउँदैन । चीनले यस्तै किसिमको क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्दा अमेरिकाको मुटु हल्लिएको थियो र बाइडनले त्यस हतियारको प्रतिरोधी प्रणाली विकसित गर्न निर्देशन दिइसकेका छन् । 

त्यसो त उत्तरले हाइपरसोनिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको विषयमा अमेरिकी अधिकारीहरूले आशंका व्यक्त गरेका छन् । 

तर उत्तरका क्षेप्यास्त्रका विषयमा दक्षिण कोरिया सचेत हुनुपर्ने भोइस अफ अमेरिकाको वेबसाइटमा सुङवोन बाइक र क्रिस्टी लीले तयार पारेको रिपोर्टमा अंकित पान्डाले बताएका छन् । 

‘किम जोङ उन यान्ड द बम्ब ः सर्भाइभल यान्ड डिटरेन्स इन नर्थ कोरिया’ पुस्तकका लेखक पान्डाका अनुसार, दक्षिण कोरियाले उत्तरमाथि प्रथम आक्रमण (प्रिएम्पटिभ स्ट्राइक) गर्न नमिल्ने गरी उत्तरले अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्र बनाएको छ । यस्तो आक्रमण भएमा कोरियाली प्रायद्वीप तहसनहस हुने संकेत उनले गरेका छन् । 

दक्षिण कोरियाले पनि गत सेप्टेम्बर महिनामा पनडुब्बीबाट ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेर आफूलाई हलुका रूपमा नलिन उत्तरलाई सन्देश दिएको थियो । तर उत्तरको अत्याधुनिक हतियारका सामु दक्षिणको हतियार त्यति प्रभावशाली देखिएको छैन । 

रुससँग युक्रेनका विषयमा तनाव चर्किरहेको अनि चीनलाई हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा घेराबन्दी गर्नका लागि विभिन्न कदम चालिरहेको बाइडन प्रशासनले तत्कालका लागि उत्तर कोरियामा ध्यान देला जस्तो देखिँदैन । उत्तरले हाल गरिरहेको परीक्षणले अमेरिकालाई सीधै जोखिम नतेर्स्याएकाले पनि अमेरिका उदासीन भएको हुनसक्छ । 

आफ्नो हतियार बलियो भएकैले गर्दा उत्तरले अमेरिकाको ध्यान आफूप्रति आकृष्ट गर्न सकिने सोच लिएको हुन सक्ने बेलायती भूराजनीतिक विश्लेषक टम फाउडी लेख्छन् । अमेरिकाले चीन र रुससँग शत्रुतापूर्ण सम्बन्ध राखिरहेकाले संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्ले उत्तरमाथिको प्रतिबन्धका विषयमा एकमत बनाउन सक्दैन । 

चीनका अधिकारीले उत्तर कोरियामाथिको प्रतिबन्ध प्रस्तावलाई ठाडै अस्वीकार गरेका छन् । यसरी सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्यहरूबीच मतभेद हुँदा आफूलाई फाइदा पुगेको र क्षेप्यास्त्र परीक्षणरूपी शक्तिप्रदर्शनको बलमा आफूले प्रतिबन्धमा छुट पाउन सक्ने मौका आएको विश्वास किमले लिएका छन् । 

त्यसैले उनी देशमा आर्थिक संकटका बावजूद क्षेप्यास्त्र परीक्षणमा जोड दिइरहेका छन् । यति गर्दा पनि अमेरिकाको ध्यान खिचिएन भने किमले अमेरिकाको मुख्यभूमिसम्म पुग्ने अन्तर्महादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको परीक्षण गर्न सक्छन् । 

रुससँग युक्रेनका विषयमा तनाव चर्किरहेको अनि चीनलाई हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा घेराबन्दी गर्नका लागि विभिन्न कदम चालिरहेको बाइडन प्रशासनले तत्कालका लागि उत्तर कोरियामा ध्यान देला जस्तो देखिँदैन । उत्तरले हाल गरिरहेको परीक्षणले अमेरिकालाई सीधै जोखिम नतेर्स्याएकाले पनि अमेरिका उदासीन भएको हुनसक्छ । 

हुन पनि उत्तरले कोरियाली प्रायद्वीपको क्षेत्रलाई मात्र दायरा बनाएर क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरिरहेको छ । तर उत्तरको परीक्षणले अमेरिकाका साझेदारहरू जापान र दक्षिण कोरियालाई जोखिम पुग्ने आभास पाएमा अमेरिकाले कूटनीतिक कदम चाल्न सक्छ ।

TATA Below
NLIC
जेठ १२, २०७९

सर्वोच्च अदालतले निजगढमा प्रस्तावित दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सम्बन्धी सरकारका सबै निर्णय बदर गर्ने फैसला गरेसँगै निजगढमा विमानस्थल नबन्ने भएको छ ।  सर्वोच्च अदालतले विहीवार निजगढ विमानस्थल निर्माणको सब...

जेठ १३, २०७९

रुसले युक्रेनविरुद्ध विशेष सैन्य कारवाही चलाएको तीन महिना पूरा भएको छ ।  युक्रेनको निःशस्त्रीकरण/असैन्यीकरण तथा नाजीविहीनीकरणको लक्ष्य लिएर युद्धमा होमिएको रुस सफलता प्राप्तिमा अघि बढिरहेको छ । सैन्य का...

जेठ १४, २०७९

चेतना, विवेक र शीलस्वभावका कारण नै मानिस अरु प्राणीभन्दा श्रेष्ठ मानिएको हो । मानव सभ्यता र प्रगतिको आजसम्मको उपलब्धि यही चेतना र विवेकका कारण सम्भव भएको हो । मानवीय चेतना र विवेकले मानव मूल्य वा आदर्श स्थाप...

जेठ १२, २०७९

एसिया–प्रशान्त क्षेत्रमा चीनको बढ्दो प्रभावलाई रोक्नका लागि अमेरिकाले विभिन्न कदमहरू चालिरहेको छ । शीतयुद्ध शुरू भइसकेको सन्दर्भमा आफ्नो समकक्षी प्रतिद्वन्द्वीलाई रोक्नु अमेरिकाका लागि प्रतिष्ठाको विषय बनेको छ ।...

जेठ ८, २०७९

अस्ट्रेलियामा शनिवार सम्पन्न आमनिर्वाचनमा सत्तारूढ लिबरल–नेसनल गठबन्धन पराजित भएको छ । नौ वर्षसम्म शासन गरेको उक्त गठबन्धनलाई विपक्षी लेबर पार्टीले यसपटक सत्ताच्युत गरिदिएको हो । प्रधानमन्त्री स्कट मोरिसनले हार...

जेठ ७, २०७९

स्थानीय तह निर्वाचनमा नेकपा एमाले ‘साइज’मा आएसँगै मुलुकमा फेरि वामपन्थी गठबन्धन बन्ने चर्चाले कम्युनिस्ट कार्यकर्ता तरंगित बनेका छन् ।  नेकपा छँदै एमाले पृष्ठभूमिका नेताहरू तत्कालीन नेकपाका ...

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

जेठ १३, २०७९

नेपाली कांग्रेसमा आबद्ध हुनुभएका महानुभावहरू साथै मेरो बुवा (गोविन्दराज जोशी)का साथीहरू, मैले आदरणीय मानेका काका ठूलोबाहरू, मेरा बुवा र हामी सम्पूर्ण परिवारले ५० औँ वर्षसम्म तपाईंसँग एउटै यात्रामा प्रजातन्त्र...

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

जेठ १२, २०७९

जब कुनै आपराधिक घटनाहरू समाजमा उजागर हुन्छन् त्यसपछि मुलुकको विद्यमान कानूनले के भन्छ भन्ने प्रश्न उठ्न थाल्छ । कानूनमा कुनै खालीपन रहेछ भने अभियन्ताहरूले सुधारको बाटो देखाउँछन्। समाजको वास्तविक आवश्यकता यही रहे...

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

जेठ १०, २०७९

केपीबा (एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली) धेरैका बा थिए, तर कतिपयका लागि उनी बाजस्ता थिएनन् । मलाई लाग्छ, बा हुनका लागि आवश्यक गुण ओलीसँग छैन । बा त्यस्तो व्यक्ति हो, जसले सबैका छोराछोरीलाई आफ्नैसरह माया गर्छ,...

ad
x